Obrazu, rzeźby czy starej ceramiki nie można spakować tak samo jak książek, ubrań albo kuchennych naczyń. W czasie przeprowadzki dziełom sztuki zagrażają uderzenia, drgania, nacisk, a nawet szybkie zmiany temperatury i wilgotności. Dlatego przygotowania warto zacząć jeszcze przed zdjęciem pierwszego obrazu ze ściany.
Najpierw sprawdź stan kolekcji i zrób zdjęcia najcenniejszych przedmiotów. Później dobierz sposób pakowania do konkretnego dzieła. Obraz potrzebuje ochrony przed przebiciem i otarciem, rzeźba przed złamaniem wystających części, a przedmioty ze szkła przed naciskiem i przesuwaniem się w samochodzie.
Przy cennych, dużych albo wyjątkowo delikatnych pracach lepiej nie eksperymentować. W takim przypadku pomoc firmy mającej doświadczenie w transporcie nietypowych przedmiotów może znacznie zmniejszyć ryzyko uszkodzenia kolekcji.
Przy zwykłej przeprowadzce przesunięty karton może skończyć się stłuczonym kubkiem. Przy obrazie, starej ramie czy rzeźbie jeden mocny wstrząs może pozostawić ślad, którego później nie da się łatwo usunąć.
Dlatego każde dzieło warto potraktować osobno. Liczy się jego materiał, wielkość, ciężar, konstrukcja i aktualny stan.
Od czego zacząć przeprowadzkę kolekcji dzieł sztuki?
Nie zaczynaj od zdejmowania obrazów. Najpierw przygotuj plan.
Canadian Conservation Institute zaleca przed transportem obejrzenie dzieła, opisanie jego stanu oraz wykonanie zdjęć. Dzięki temu łatwiej zauważyć pęknięcia, odpryski, luźne elementy ramy czy inne uszkodzenia, które były widoczne jeszcze przed przeprowadzką.
W przypadku większej kolekcji możesz przygotować prostą kartę dla każdego cenniejszego przedmiotu. Wystarczy:
- nazwa lub numer dzieła,
- wymiary,
- zdjęcie przodu i tyłu,
- krótki opis widocznych uszkodzeń,
- informacja o szczególnie delikatnych elementach.
Dokładniej przyjrzyj się obrazom z łuszczącą się farbą, poluzowanym ramom, pękniętemu szkłu, starym naprawom oraz rzeźbom z cienkimi i wystającymi częściami.
Jeżeli coś budzi wątpliwości, nie próbuj wzmacniać dzieła przypadkową taśmą ani mocno dociskać kolejnych warstw opakowania. Przy cennym obiekcie bezpieczniej skonsultować sposób zabezpieczenia z konserwatorem.
Jak przygotować obrazy do transportu?
Obraz podczas przeprowadzki trzeba chronić z kilku stron. Zagrożeniem jest nie tylko samo uderzenie. Płótno może zostać przebite, rama obtarta, a delikatna powierzchnia uszkodzona przez źle dobrany materiał pakowy.
Najpierw sprawdź obraz i ramę
Przed zdjęciem obrazu ze ściany obejrzyj narożniki ramy. Sprawdź, czy dekoracyjne elementy nie są poluzowane oraz czy płótno lub inne podłoże nie ma widocznych uszkodzeń.
Pomyśl też o drodze od ściany do samochodu.
Duży obraz może bez problemu wisieć w salonie, ale kłopot pojawi się przy wąskich drzwiach albo na klatce schodowej. Wcześniej zmierz przejścia i usuń z trasy krzesła, kartony, doniczki czy inne przedmioty.
Przy większych obrazach przydadzą się dwie osoby. Bardzo ciężkie prace mogą wymagać wózka transportowego i dodatkowego zabezpieczenia podczas wynoszenia.
Nie przykładaj folii bąbelkowej bezpośrednio do dzieła
Folia bąbelkowa dobrze amortyzuje wstrząsy. Nie oznacza to jednak, że zawsze powinna dotykać powierzchni obrazu.
National Park Service zwraca uwagę, że wypukłości folii mogą zostawić ślady na niektórych materiałach. Dlatego pomiędzy dziełem a folią stosuje się odpowiednią warstwę ochronną.
W profesjonalnym pakowaniu używa się m.in. specjalnych papierów, materiałów barierowych, Tyveku, folii poliestrowych, tektury oraz pianek. Nie ma jednak jednego materiału dobrego dla każdego dzieła.
Inaczej zabezpiecza się obraz olejny, inaczej oprawioną grafikę, a jeszcze inaczej pastel czy pracę wykonaną węglem.
Przy szczególnie wartościowych dziełach nie warto więc wybierać materiałów przypadkowo.
Zabezpiecz przód i tył obrazu
Sama miękka folia nie wystarczy, jeśli coś ostrego uderzy w płótno.
Sztywna tektura lub odpowiednia płyta ochronna może zabezpieczyć przód przed przebiciem i przypadkowym naciskiem. Dodatkowa osłona z tyłu zwiększa ochronę całego obrazu.
Po zapakowaniu dzieło nie powinno przesuwać się wewnątrz opakowania.
Przy dużych i drogich obrazach albo podczas dłuższej trasy można zastosować specjalną skrzynię transportową. Jej wnętrze powinno amortyzować wstrząsy, ale nie ściskać dzieła.
Jak zabezpieczyć obraz w ramie ze szkłem?
Grafika, fotografia lub obraz znajdujący się za szkłem wymaga jeszcze większej ostrożności.
Najważniejsza zasada jest prosta: nie naciskaj na środkową część szyby.
Dobrze zabezpiecz narożniki ramy i ustaw dzieło tak, aby nie mogło przewrócić się podczas hamowania albo pokonywania zakrętu.
W specjalistycznym transporcie stosuje się czasem folie lub taśmy o niskiej przyczepności, które mogą ograniczyć przemieszczanie się odłamków po pęknięciu szkła. Nie jest to jednak rozwiązanie odpowiednie dla każdego rodzaju oprawy.
Niektóre szyby mają powłoki antyrefleksyjne albo UV, które mogą źle reagować na kontakt z klejem.
Dlatego zwykła taśma klejąca przyklejona do szyby nie jest dobrym rozwiązaniem „na wszelki wypadek”.
Jak pakować rzeźby, ceramikę i niewielkie dzieła?
Palce rzeźby, cienki ornament, uchwyt starego naczynia czy niewielka podstawa często łamią się jako pierwsze.
Takiego przedmiotu nie należy więc podnosić za element, który akurat najłatwiej złapać. Ciężar powinien być podparty w stabilnym miejscu.
Przy mniejszych obiektach dobrze sprawdza się pudełko dopasowane do wielkości przedmiotu. Wolną przestrzeń wypełnij materiałem amortyzującym, aby zawartość nie przesuwała się podczas jazdy.
Nie przesadzaj jednak z ilością wypełnienia. Zbyt mocno ściśnięta rzeźba czy ceramika także może pęknąć.
Przedmiot powinien być unieruchomiony, ale nie zgnieciony materiałem pakowym.
Nie wkładaj też kilku delikatnych rzeźb, figurek albo szklanych przedmiotów luzem do jednego dużego kartonu. Każdy z nich powinien być zabezpieczony osobno i oddzielony od pozostałych.
Transport obrazów – jak bezpiecznie przewieźć cenne i delikatne dzieła sztuki?
Transport obrazów wymaga dobrego zabezpieczenia jeszcze przed wyniesieniem ich z domu. Rama powinna być osłonięta przed otarciami, narożniki zabezpieczone, a sam obraz unieruchomiony tak, żeby nie przesuwał się podczas jazdy. Szczególnej ostrożności wymagają prace za szkłem, duże formaty oraz obrazy w ciężkich lub ozdobnych ramach. W samochodzie najlepiej ustawić je stabilnie, z dala od ciężkich kartonów i mebli, które podczas hamowania mogłyby się przesunąć i uszkodzić dzieło.
Dlaczego temperatura podczas transportu dzieł sztuki ma znaczenie?
Nie każde uszkodzenie powstaje podczas uderzenia.
Drewno, płótno, papier oraz warstwy malarskie reagują na temperaturę i wilgotność. Problemem mogą być zwłaszcza nagłe zmiany warunków, np. przejście z ogrzewanego mieszkania do zimnego samochodu, a później ponowne wniesienie obrazu do ciepłego wnętrza.
Canadian Conservation Institute wskazuje też, że niska temperatura może zwiększać podatność niektórych warstw malarskich na uszkodzenia.
Dlatego zimą nie zostawiaj wartościowego obrazu przez wiele godzin w nieogrzewanym samochodzie. Latem równie niebezpieczne może być nagrzane wnętrze auta stojącego na słońcu.
Jeżeli dzieło mocno się wychłodziło, jego natychmiastowe rozpakowanie w bardzo ciepłym pomieszczeniu również nie zawsze jest dobrym pomysłem.
Przy profesjonalnie zabezpieczonych pracach stosuje się stopniową aklimatyzację. Pozwala ona ograniczyć ryzyko skraplania się wilgoci i nagłej zmiany warunków wokół dzieła.
Jak układać obrazy w samochodzie podczas przeprowadzki?
Nawet dobrze zapakowany obraz może zostać uszkodzony, jeśli podczas jazdy będzie obijał się o meble.
Oprawione obrazy często transportuje się pionowo. Pomiędzy nimi umieszcza się odpowiednie przekładki, a cały ładunek zabezpiecza przed przesuwaniem.
Najważniejsze jest stabilne mocowanie.
Obraz nie może przewrócić się podczas hamowania, uderzać ramą o inne przedmioty ani przesuwać się przy każdym zakręcie. Nie powinien też leżeć pod ciężkimi kartonami, sprzętem AGD czy częściami mebli.
Najlepiej już przed załadunkiem ustalić osobne miejsce dla dzieł sztuki.
Dzięki temu nie trzeba później wciskać obrazów w ostatnią wolną przestrzeń pomiędzy kartony.
Kiedy potrzebna jest skrzynia transportowa?
Niewielki obraz dekoracyjny nie zawsze potrzebuje drewnianej skrzyni. Przy wartościowej kolekcji sytuacja wygląda inaczej.
Taką ochronę warto rozważyć przede wszystkim przy:
- bardzo dużych obrazach,
- kruchych lub niestabilnych dziełach,
- starych i bogato zdobionych ramach,
- rzeźbach,
- długiej trasie,
- wielokrotnym przeładunku.
Dobrze przygotowana skrzynia łączy sztywną osłonę zewnętrzną z amortyzacją wewnątrz. Chroni więc zarówno przed bezpośrednim uderzeniem, jak i częścią drgań pojawiających się podczas transportu.
Przy szczególnie cennych obiektach sam sposób wykonania skrzyni powinien być dobrany do konkretnego dzieła.
Przeprowadzka kolekcjonera – samodzielnie czy z profesjonalną firmą?
Kilka współczesnych obrazów na krótkiej trasie można czasem przygotować do przewozu samodzielnie. Inaczej wygląda sytuacja z antykiem, dużym płótnem, ciężką rzeźbą albo kolekcją szkła.
Przed wyborem firmy przeprowadzkowej zapytaj nie tylko o cenę.
Znaczenie ma również sposób zabezpieczania nietypowych przedmiotów, możliwość mocowania ładunku w samochodzie, doświadczenie przy przewozie obrazów oraz zasady odpowiedzialności za ewentualne uszkodzenia.
Jeśli przeprowadzka obejmuje obrazy, rzeźby i inne przedmioty wymagające ostrożnego traktowania, metrans-wro.pl to jedno z miejsc, w których można sprawdzić możliwość zorganizowania transportu dopasowanego do takiego mienia.
Przy dziełach muzealnych, antykach lub obiektach o dużej wartości warto też rozważyć pomoc konserwatora i firmy wyspecjalizowanej bezpośrednio w transporcie sztuki.
Co zrobić po dotarciu kolekcji na miejsce?
Nie rozpakowuj cennych przedmiotów w pośpiechu pomiędzy kartonami.
Najpierw przygotuj czyste miejsce, w którym można bezpiecznie postawić obrazy, rzeźby i pozostałe obiekty. Nie zostawiaj ich przy drzwiach, w wąskim przejściu ani tam, gdzie ktoś może przypadkowo potrącić opakowanie.
Po rozpakowaniu porównaj stan cenniejszych dzieł ze zdjęciami zrobionymi przed przeprowadzką.
Sprawdź ramę, szkło, narożniki oraz powierzchnię pracy. Przy rzeźbach obejrzyj zwłaszcza cienkie i wystające elementy.
Jeżeli zauważysz pęknięcie, odprysk albo inne nowe uszkodzenie, nie próbuj od razu naprawiać go klejem czy taśmą.
Najpierw ustal zakres problemu. Przy cennym dziele najlepiej skonsultować dalsze działania ze specjalistą.
Dopiero po sprawdzeniu całej kolekcji można spokojnie rozpocząć ponowne zawieszanie i ustawianie prac.
Najważniejsze wnioski
- Obrazy i dzieła sztuki warto planować jako osobną część przeprowadzki.
- Przed pakowaniem zrób zdjęcia i zapisz stan cenniejszych obiektów.
- Nie przykładaj folii bąbelkowej bezpośrednio do delikatnej powierzchni bez odpowiedniej warstwy ochronnej.
- Obraz powinien mieć również sztywną osłonę chroniącą przed przebiciem i uderzeniem.
- Rzeźby, szkło i ceramika muszą być unieruchomione, ale nie mocno ściśnięte.
- Podczas przewozu liczą się nie tylko wstrząsy, lecz także temperatura i wilgotność.
- Obrazy w samochodzie nie powinny przesuwać się ani znajdować pod ciężkimi przedmiotami.
- Duże, zabytkowe i szczególnie wartościowe dzieła najlepiej powierzyć osobom mającym doświadczenie w ich transporcie.
FAQ
Jak najlepiej zabezpieczyć obrazy podczas przeprowadzki?
Najpierw obejrzyj obraz i ramę oraz sprawdź, czy nie ma luźnych lub uszkodzonych elementów. Później zabezpiecz powierzchnię odpowiednio dobranym materiałem, dodaj sztywną osłonę i warstwę amortyzującą. Gotowe opakowanie nie powinno pozwalać obrazowi przesuwać się podczas jazdy.
Czy można owinąć obraz bezpośrednio folią bąbelkową?
Nie zawsze. Wypukłości folii mogą zostawić ślady na delikatnej powierzchni. Dlatego pomiędzy dziełem a folią powinna znaleźć się odpowiednia warstwa ochronna dobrana do materiału i techniki wykonania pracy.
Czy obrazy powinno się przewozić pionowo czy poziomo?
Wiele oprawionych obrazów można bezpiecznie przewozić pionowo, jeśli są oddzielone przekładkami i dobrze zabezpieczone przed przesuwaniem. Nie jest to jednak zasada dla wszystkich dzieł. Prace z niestabilnymi lub odspajającymi się elementami mogą wymagać innego sposobu transportu.
Jak zabezpieczyć obraz ze szkłem?
Zabezpiecz ramę przed uderzeniami i nie wywieraj nacisku na środkową część szyby. Obraz trzeba też ustawić tak, aby nie przesuwał się podczas jazdy. Nie przyklejaj przypadkowej taśmy do szkła, zwłaszcza jeśli ma ono powłokę antyrefleksyjną albo UV.
Kiedy wynająć firmę do transportu dzieł sztuki?
Profesjonalną pomoc warto rozważyć przy dużych, ciężkich, zabytkowych lub szczególnie cennych obrazach. Dotyczy to również delikatnych rzeźb, szkła i ceramiki oraz przeprowadzek na długiej trasie albo wymagających kilku etapów załadunku.
Czy przed przeprowadzką trzeba fotografować kolekcję?
Warto to zrobić. Zdjęcia pozwalają później porównać stan dzieła przed i po przewozie. Pomagają też udokumentować wcześniejsze pęknięcia, odpryski i uszkodzenia ram.
