Zakrzepica to schorzenie polegające na tworzeniu się skrzepów krwi wewnątrz naczyń krwionośnych. Najczęściej dotyczy żył głębokich kończyn dolnych, czyli naczyń położonych głębiej w nodze. Problem jest poważny, ponieważ skrzep może utrudniać przepływ krwi, a w niektórych przypadkach jego fragment może się oderwać i przemieścić do płuc. Dlatego zakrzepica nie jest dolegliwością, którą warto przeczekać lub próbować leczyć domowymi sposobami.
Czym właściwie jest zakrzepica?
W zdrowym organizmie krzepnięcie krwi jest potrzebne, ponieważ chroni przed nadmiernym krwawieniem, np. po skaleczeniu. Problem pojawia się wtedy, gdy skrzep tworzy się wewnątrz naczynia krwionośnego bez uzasadnionej przyczyny. Może wtedy częściowo lub całkowicie zablokować przepływ krwi.
Do rozwoju zakrzepicy szczególnie predysponują sytuacje, w których krew płynie wolniej. Dotyczy to m.in. długiego siedzenia, unieruchomienia po zabiegu, leżenia w łóżku z powodu choroby czy wielogodzinnych podróży. CDC wskazuje, że żylna choroba zakrzepowo-zatorowa jest poważnym, ale w wielu przypadkach możliwym do ograniczenia problemem zdrowotnym.
Jakie objawy może dawać zakrzepica?
Objawy zakrzepicy nie zawsze są jednoznaczne. Czasem przypominają zwykłe przeciążenie mięśni, uraz albo problemy z krążeniem. W przypadku zakrzepicy żył głębokich najczęściej pojawia się ból łydki, uczucie napięcia, obrzęk jednej nogi, tkliwość, zaczerwienienie lub ocieplenie skóry. NFZ wymienia również uczucie pieczenia nóg, ciężkość nóg oraz kłujący ból w obrębie podudzi jako objawy, które mogą sugerować problem zakrzepowy.
Szczególną uwagę powinien zwrócić jednostronny charakter dolegliwości. Jeżeli jedna noga nagle staje się bardziej opuchnięta, bolesna lub cieplejsza od drugiej, warto potraktować to jako sygnał ostrzegawczy.
Kto jest bardziej narażony na zakrzepicę?
Ryzyko zakrzepicy wzrasta u osób po operacjach, po urazach, w trakcie długiego unieruchomienia, u kobiet w ciąży i połogu, u osób z otyłością, palących papierosy oraz stosujących niektóre leki hormonalne. Większą ostrożność powinny zachować także osoby z chorobami nowotworowymi, przewlekłymi chorobami zapalnymi oraz te, u których w rodzinie występowały epizody zakrzepowo-zatorowe.
Nie oznacza to jednak, że zakrzepica dotyczy wyłącznie osób starszych lub ciężko chorych. Może pojawić się również u osób aktywnych, zwłaszcza wtedy, gdy kilka czynników ryzyka nakłada się na siebie.
Kiedy trzeba pilnie szukać pomocy?
Najgroźniejszym powikłaniem zakrzepicy jest zatorowość płucna. Może do niej dojść, gdy fragment skrzepu oderwie się i zablokuje naczynie w płucach. Objawami alarmowymi są nagła duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią, omdlenie, nagłe osłabienie lub szybkie bicie serca. W takiej sytuacji trzeba pilnie wezwać pomoc medyczną. CDC podkreśla, że podczas długich podróży szczególnie istotne są profilaktyka, ruch i indywidualna ocena ryzyka u osób bardziej narażonych.
Jak zapobiegać zakrzepicy?
Profilaktyka zakrzepicy opiera się przede wszystkim na ruchu i unikaniu długiego bezruchu. Podczas pracy siedzącej warto regularnie wstawać, przejść się, poruszać stopami i napinać mięśnie łydek. W podróży dobrze jest robić przerwy, pić wodę i unikać długiego siedzenia w jednej pozycji. U osób z większym ryzykiem lekarz może zalecić pończochy uciskowe lub leki przeciwkrzepliwe. Medycyna Praktyczna wskazuje, że profilaktyka może obejmować m.in. leki zmniejszające krzepnięcie krwi oraz leczenie uciskowe.
Zakrzepica to choroba, której nie należy bagatelizować. Szybka konsultacja, odpowiednia diagnostyka i przestrzeganie zaleceń lekarskich mogą zapobiec groźnym powikłaniom i znacząco zwiększyć bezpieczeństwo pacjenta.
